W Kcyni na przestrzeni wieków działało kilka zgromadzeń zakonnych. Zgromadzenia żeńskie - posługiwały przy prowadzeniu opieki nad małymi dziećmi, chorymi, samotnymi. Zakony męskie - to przede wszystkim utrzymywanie kultu Cudownego Pana Jezusa Kcyńskiego, dbałość o jego rozszerzanie, prowadzenie klasztoru i działania oświatowe. 

Z okazji święta Ofiarowania Pańskiego, które w Kościele katolickim jest obchodzone także jako Dzień Życia Konsekrowanego, przygotowałam materiał, który przybliża w sposób dość ogólny informacje na temat obecności zgromadzeń zakonnych w historii Kcyni. W dziejach miasta byli obecni: 

• Karmelici (trzewiczkowi)- sprowadzeni do Kcyni przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Wojciecha Baranowskiego 27 lipca 1612 roku. Wraz ze sprowadzeniem konwentu Karmelitów arcybiskup nadał im ziemie pod Kcynią. Zakonnicy pracowali w Sanktuarium kcyńskim do 1835 roku, gdy po decyzji władz pruskich nastąpiła kasata zakonu w Kcyni i przekazanie majątku zakonu duchowieństwu diecezjalnemu. Ostatnim przeorem kcyńskiego konwentu był Hilary Śliwiński (imię zakonne: Hilary od św. Jana). Jego portret, wykonany między 1850 a 1860 rokiem, a więc już po zakończeniu pełnienia funkcji przeora w Kcyni, znajduje się w Parafii Farnej w Kcyni. 

Na podstawie: Sanktuarium Krzyża Świętego w Kcyni, M. Puziak (red.), Pelplin-Bydgoszcz 2022, Hilary Śliwiński – Wikipedia, wolna encyklopedia (dostęp z 4.02.2026)

Portret ostatniego przeora kcyńskich karmelitów - o. Hilarego Śliwińskiego. Własność Parafii Farnej w Kcyni

• Diakonisy- siostry w kościele ewangelickim, które opiekowały się chorymi i samotnymi i prowadziły ochronkę dla dzieci. Sprowadzone do Kcyni w 1901 r., dzięki bezpośrednim staraniom pani von dem Knesebeck z Grocholina, która przekazała hojny datek oraz wyposażenie ich mieszkania. Wtedy urządzono "stację diakonisek wraz z małym przedszkolem". Na początek została przysłana tylko jedna siostra, Natalie Fiedler. Miejscowi ewangelicy składali datki na założenie stacji. 

Na podstawie: Z przeszłości i teraźniejszości parafii ewangelickiej w Kcyni w dniu inauguracji nowego kościoła. Philipp Fuβ-Hippel, Bydgoszcz (brak daty), 1913 (tł. Ks. Kozłowski) 

Na zdjęciu: Dzieci z ochronki z opiekunkami. Prawdop. Kcynia, początek XX wieku. Fotograf Otto Scheibe, Exin. Z archiwum Zbigniewa Prusaka

• Służebniczki Niepokalanego Poczęcia NMP, obecne w Kcyni od 1937 r. Sprowadzone do miasta w wyniku prośby ks. proboszcza Pawła Pękackiego, skierowanej do matki generalnej służebniczek, s. Agaty Liczbińskiej. Prowadziły przedszkole (ochronkę) w Kcyni przed wojną i krótko po jej zakończeniu (do 1948 r.), opiekowały się chorymi i samotnymi, posługiwały w czasie okupacji, gdy aresztowano i wywieziono księży do obozu w Dachau. Kierowniczką przedszkola była s. Flawia Dzwonkowska. Członkinie zgromadzenia pracowały w parafii pw. WNMP w Kcyni do końca lipca 2025 r. 

Na podstawie: Historia placówki zgromadzenia Sióstr Służebniczek Maryi, s. Teresa Noemi Wyszecka. W: Sanktuarium Krzyża Świętego w Kcyni, M. Puziak (red.), Pelplin-Bydgoszcz 2022