Historia społeczności żydowskiej w Kcyni - zapowiedź i relacja ze spaceru

24 - 06 - 2022

Relacja ze spaceru

W niedzielę 26. czerwca br. odbył się spacer, którego temat brzmiał: Ocalić pamięć o żydowskiej społeczności Kcyni. Wydarzenie zostało zorganizowane z myślą o mieszkańcach Kcyni, ale niezwykle cieszy nas fakt, że w spacerze udział wzięło kilka osób - mieszkańców okolicznych gmin. Powitaliśmy nowych uczestników, zapraszając ich równocześnie na wakacyjną inicjatywę Spacery z historią, której tematykę i terminy poznamy wkrótce.

Uczestnicy spaceru udali się w miejsca związane z historią kcyńskiej społeczności żydowskiej. Prowadząca spacer Justyna Makarewicz podkreślała, że Żydzi osiedlali się w Kcyni co najmniej od początku XVI w. Słuchacze usłyszeli opowieść o rodzinie Aronsfeldów, o wyborach, jakich dokonywali mieszkańcy wyznania mojżeszowego po odzyskaniu przez Polskę niepodległości. Poznali także podstawowe fakty z biografii znanego talmudysty Zeewa Wolfa Klausnera, który zmarł w Kcyni w wieku 100 lat, a przez 50 lat pełnił funkcję rabina Kcyni. Odwiedziliśmy ulicę Poznańską, gdzie funkcjonowało wiele żydowskich sklepów, miejsce, gdzie znajdowała się synagoga, szkoła żydowska, a także miejsce pamięci, gdzie dokonywano egzekucji kcynian w czasie II wojny światowej. W tamtej przestrzeni uczestnicy wysłuchali dźwiękowego nagrania wspomnienia Henryka Małkowskiego, który przybliżał okoliczności rozstrzelania Żydówek. Zapoznali się także z innymi wspomnieniami na temat relacji polsko-żydowskich, tej fascynacji, jaką budził niedostępny świat. Wspominała o tym choćby Ludwika Kantypowicz, która pamiętała dziewczyny - Żydówki sprzątające budynek synagogi. Justyna Makarewicz podała tytuły publikacji książkowych, z których korzystała przygotowując plan spaceru, w tym opowiadania Irit Amiel z tomu Osmaleni.

W miejscu, gdzie znajdowała się kcyńska synagoga mieszkańcy zapoznali się z treścią zamieszczoną na dużej zewnętrznej tablicy informacyjnej, a także mogli samodzielnie wypróbować, jak działa kod QR, przekierowujący do dodatkowych materiałów - dźwiękowego zapisu wykładu dr Tomasza Kawskiego na temat historii gminy żydowskiej w Kcyni. Przygotowanie i montaż tablicy zostały przewidziane w ramach projektu Ocalić pamięć o żydowskiej społeczności Kcyni, dofinansowanej ze środków Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce. Prowadząca, zgodnie z zapowiedzią w mediach społecznościowych, pokazała zebranym dotychczas niedostępne publicznie zdjęcia żydowskich mieszkańców Kcyni, które udostępniła Dźwiękowemu Archiwum Kcyni Tanja, mieszkanka Holandii. Uczestnicy spaceru otrzymali materiały dydaktyczne, opracowane przez uczniów Szkoły Podstawowej im. Jana Czochralskiego w Kcyni, dotyczące relacji polsko-żydowskich w międzywojennej Kcyni.

Tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni

fot. Sabina Bucoń, Justyna Makarewicz

Zapowiedź

Pójdź z nami na spacer i dowiedz się, jaka jest historia społeczności żydowskiej w Kcyni.
Zbiórka w niedzielę, 26 czerwca br. o g. 18.30 w Kcyni na Rynku przy fontannie.

W trakcie spaceru:

- odwiedzimy miejsca związane z historią kcyńskich Żydów
- obejrzymy unikalne (dotychczas niepublikowane!) fotografie
- poznamy archiwalne materiały dotyczące synagogi z zasobów Archiwum Państwowego w Bydgoszczy
- usłyszymy fragmenty wspomnień dotyczące wzajemnych relacji polsko-żydowskich
- zapoznamy się z treścią tablicy zewnętrznej i nauczymy się skanować kod QR

Czas trwania spaceru: ok. 1,5 godziny

Proszę zabrać ze sobą wygodne obuwie, wodę i (ewentualnie) nakrycie głowy.

Wydarzenie odbywa się w ramach projektu "Ocalić pamięć o żydowskiej społeczności Kcyni", dofinansowanego ze środków Stowarzyszenia Żydowski Instytut Historyczny w Polsce.

fotografia na okładce: Z archiwum Zbigniewa Prusaka

tekst: Justyna Makarewicz

Galeria