05 - 05 - 2026
Ożyły wspomnienia
RELACJA
Ci, którzy w tych popruskich budynkach szkół pracowali. Ci, co tam obecnie mieszkają. Ci, którzy pamiętają naukę w tych murach. Miłośnicy cyklu "Ciekawość świata". Wszyscy ci zgromadzili się w poniedziałek, 11. maja br., by wysłuchać wystąpienia dr. Michała Hirscha.
Nasz gość na co dzień pracuje w Bibliotece Gminy Komorniki pod Poznaniem. Jest historykiem i historykiem sztuki. Dokonał typologii szkół pruskich wybudowanych w okresie zaboru, posiłkując się w swoim podziale przykładami z gminy Kcynia, co dla słuchaczy było szczególnie interesujące. Niezwykle lubimy wątki lokalne.
Zanim jednak przedstawił nam typy szkół, we wprowadzeniu podzielił się kilkoma myślami dotyczącymi roli społecznej edukacji i rozwiązań wprowadzonych przez Prusaków, takich jak dzwonek (zapożyczony z organizacji pracy w fabryce), obwód szkolny (zasada, by dziecko nie miało dalej do szkoły niż 3 km) oraz dyscyplina. Podkreślił zasługi tego systemu gęstej sieci szkół i obowiązku szkolnego w niwelowaniu analfabetyzmu, społeczną rolę nauczyciela jako animatora życia społecznego oraz wykorzystywanie budynków szkół także do innych celów, takich jak np. wybory. Dla historyków lokalnych i badaczy niezwykle interesująca była ta część, w której nasz prelegent przedstawił wybór źródeł i podpowiedział, gdzie szukać informacji na temat szkół w okresie zaboru. Jak zawsze w trakcie "Ciekawości świata" nie brakowało chwil ze wspomnieniami. Dzielili się nimi zarówno dawni uczniowie, którzy w tych izbach szkolnych spędzali długie godziny, jak i nauczyciele, którzy w tych wiejskich szkołach pracowali. Pod wpływem prezentowanych fotografii ożyły wspomnienia. Co warte podkreślenia, niektóre budynki pod wpływem remontów odzyskują dawny blask, inne zostały już niestety mocno zmienione. Zawsze jednak, na co wskazywał nasz Gość, można było wyróżnić kilka cech wspólnych: doświetlona oknami izba szkolna, sień "na przestrzał", wyraźnie wydzielona część, w której mieszkał nauczyciel z rodziną.
Tekst i zdjęcia: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
ZAPOWIEDŹ
Pruskie szkoły stanowią zjawisko wielowymiarowe i niejednoznaczne. Z jednej strony są symbolem polityki germanizacyjnej oraz nacjonalistycznych dążeń władz zaborczych. Z drugiej jednak – ich powstanie przyczyniło się do znaczącego ograniczenia analfabetyzmu oraz stworzenia fundamentów nowoczesnego systemu edukacji II RP. Do dziś charakterystyczne budynki z czerwonej cegły pozostają integralnym elementem krajobrazu kulturowego zachodniej Polski.
Serdecznie zapraszamy na wykład poświęcony funkcjonowaniu i działalności pruskich szkół – ich organizacji, roli społecznej oraz wpływowi na życie codzienne mieszkańców. Podczas spotkania przyjrzymy się zarówno aspektom politycznym i ideologicznym, jak i praktycznym wymiarem edukacji w zaborze pruskim.
Serdecznie zapraszamy na wykład poświęcony funkcjonowaniu i działalności pruskich szkół – ich organizacji, roli społecznej oraz wpływowi na życie codzienne mieszkańców. Podczas spotkania przyjrzymy się zarówno aspektom politycznym i ideologicznym, jak i praktycznym wymiarem edukacji w zaborze pruskim.
Gościem majowej "Ciekawości świata", która odbędzie się już w najbliższy poniedziałek, 11 maja o g. 17.30, będzie regionalista Michał Hirsch.
Zapraszamy do udziału! Nie zabraknie akcentów lokalnych!
Zapraszamy do udziału! Nie zabraknie akcentów lokalnych!
Tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
Zdjęcia wykorzystane na plakacie okładkowym: budynki szkół w gminie Kcynia. Z archiwum UM w Kcyni
Galeria
