Dziś miasto Kcynia obchodzi swoje 759. urodziny. To przed tyloma już laty, w dniu liturgicznego wspomnienia świętych Piotra i Pawła, w Poznaniu książę Bolesław Pobożny nadał miastu prawa miejskie. Akt lokacyjny spisał notariusz Maciej. Łaciński tekst znajduje się w Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski (Poznań 1877 r., tom I). Wykaz pozycji kodeksu dostępny jest w wersji cyfrowej na www.wbc.poznan.pl
PIĘKNO DOKUMENTU LOKACYJNEGO ORAZ PRAGMATYZM DECYZJI KSIĘCIA
Zachęcam do zapoznania się z galerią zamieszczoną pod tym artykułem. Na kolejnych zdjęciach zamieściłam polskie tłumaczenie aktu lokacyjnego, które doskonale ukazuje jego piękno i poetykę, stosowaną wówczas przy tego typu dokumentach. Warto w tym miejscu przypomnieć, że Kcynia należy do miast najstarszych w Polsce, albowiem młodsza jest tylko o 9 lat od Poznania, stolicy Wielkopolski. Położona na wzgórzu zdala widna jest w okolicy.1 Specjalna, dwustronnicowa, okolicznościowa wkładka w Dzienniku Bydgoskim z niedzieli 15 lipca 1928 roku (źródło: www.kpbc.umk.pl) prezentuje zarówno osobistości ówczesnego życia publicznego jak i zarys dziejów. Poniżej mogą ją Państwo szczegółowo przeanalizować - zamieszczono w niej także reklamy i anonse przedsiębiorców prowadzących w mieście swoje interesy (anons cegielni parowej, młyna parowego czy kawiarni Cybulskiego). Warto wspomnieć, że w roku 1928 ukazało się nakładem (i z inspiracji) Magistratu miasta Kcyni opracowanie przygotowane przez Tadeusza Pietrykowskiego, zatytułowane: Z przeszłości Kcyni. Z okazji 666 rocznicy założenia miasta. W wielu kcyńskich domach można je odnaleźć w domowych biblioteczkach. W przedmowie Tadeusz Pietrykowski wyznaje: Autor niniejszej pracy, jako dziecko Kcyni, zajmował się od najmłodszych lat dziejami swego miasta, zbierał materjały do jego historii, patrzał przez kilkanaście lat na rozwój miasta, przeżywał w jego murach swój okres młodzieńczy, doczekał się w Kcyni chwili wybuchu Powstania Wielkopolskiego, które przyniosło Kcyni wybawienie z jarzma niemieckiego.2
Pewne światło na sens lokacji Kcyni rzuca także teza autora rozdziału zatytułowanego Kasztelania nakielska w XIII w.3 dr. hab. Marcina Hlebionka. Cyt.: Dlaczego książę właśnie Kcynię, nie zaś nieodległe Nakło, znacznie częściej pojawiające się na kartach dokumentów i kronik, uczynił przedmiotem lokacji? Odpowiedź na to pytanie może być jedynie hipotetyczna. Udzielając jej, należy pamiętać, że lokacja miejscowości była dla władcy inwestycją. (podkr. moje - JM) Rozwój zreformowanej osady miał zapewniać zwiększenie dochodów, ale kosztował też utratę pewnych zysków, powodowaną przez zwolnienia udzielane mieszczanom (...). Wydaje się, że to właśnie militarne znaczenie Nakła, narażanego przez to na częste zniszczenia, spowodowało, że władca Wielkopolski zdecydował się na założenie miasta w pobliskiej Kcyni.4
Z okazji urodzin życzymy miastu rozwoju oraz tego, by nadal tak mocno kochali je jego mieszkańcy i wspólnie czynili pięknym.
tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
Przypisy:
1. Dziennik Bydgoski 1928, (R.22), Nr 161. Link do pełnego wydania gazety: kliknij
2. T. Pietrykowski, Z przeszłości Kcyni. Z okazji 666 rocznicy założenia miasta. Kcynia 1928, s. 5.
3. W: Na pograniczu Krajny i Pałuk: dzieje powiatu nakielskiego. Sławomir Łaniecki (red.), Wyd. Adam Marszałek, Toruń 2020.
4. Tamże, s. 111.
