W dniu 9. listopada 1937 r. Stefan Drożdżyński został wybrany na stanowisko burmistrza Kcyni. Z tej okazji prezentujemy pierwszą część artykułu autorstwa historyka Marcina Lisieckiego.
Marcin Lisiecki
Stefan Drożdżyński (1890-1939)
Ostatni przedwojenny burmistrz Kcyni
Stefan Drożdżyński związany był z naszym miastem przez niespełna dwa lata – (1937-1939), sprawując funkcję burmistrza niezawodowego Kcyni i wraz z rodziną (żoną Józefą i dwiema córkami: Stefanią i Krystyną) zamieszkując w gmachu ówczesnego Magistratu Miejskiego przy ulicy Nowej 1. Przez ten niezwykle krótki okres sprawowania urzędu burmistrza w Kcyni zrobiono naprawdę dużo, na pewno można byłoby zrobić więcej, gdyby na przeszkodzie realizacji śmiałych i ambitnych planów nie stanął wybuch wojny, która przerwała zapoczątkowane przez burmistrza Drożdzyńskiego działania, wojny, która skróciła kadencję burmistrza Drożdżyńskiego o trzy lata i spowodowała tajemniczą śmierć.
Stefan Drożdżyński urodził się 24 VII 1890 r. w Wijewie[1] koło Leszna w rodzinie ziemiańskiej Ksawerego Drożdżyńskiego i Jadwigi z domu Kratochwill. Uczy się w gimnazjum w Poznaniu i Śremie, później w zawodzie kupca zbożowego.
Miał czterech braci, z których jeden został księdzem w Pruścach w powiecie obornickim, drugi aptekarzem w Bydgoszczy, trzeci kierownikiem „Rolnika” w Żninie a czwarty nauczycielem w Pępowie w powiecie gostyńskim.
W latach 1908–1910 pracuje w Wolsztynie, a od 1 X 1910 r. do 1 VII 1915 r. w firmie „Radoński i Rekrendt” w Starogardzie. Wtedy też zostaje powołany do armii niemieckiej, w której w stopniu szeregowca służy do listopada 1918 r.
Od 1 II 1919 r. Stefan Drożdzyński pracuje na stanowisku kierownika łobżenickiego „Rolnika”. Z tego też stanowiska 5 VII 1920 r. zostaje powołany do służby w Wojsku Polskim. W stopniu ogniomistrza odbywa służbę w batalionie zapasowym 62 pułku piechoty, w ewidencji którego pozostaje niespełna 2 tygodnie, bowiem w dniu 20 VII 1920 r. zostaje przeniesiony do 7 dywizjonu taborowego, w którym służy do momentu przeniesienia do rezerwy w dniu 11 X 1920 r.
Po przeniesieniu do rezerwy Drożdżyński wraca na poprzednio zajmowane stanowisko kierownika „Rolnika” w Łobżenicy, skąd 1 VII 1921 r. przenosi się na równorzędne stanowisko kierownicze „Rolnika” w Białośliwiu.
1 VII 1925 r. otrzymuje awans na stopień porucznika rezerwy Wojska Polskiego.
27 VIII 1925 r. zawiera związek małżeński z Józefą Starszak, (1896-1980) córką Józefa i Marianny z domu Murzyn Ze związku tego urodziły się dwie córki: Stefania Jadwiga, (1926-1940) oraz Krystyna (1929-2012).
Jako kierownik białośliwskiego „Rolnika” Stefan Drożdżyński piastuje między innymi godność członka Rady Powiatu Wyrzyskiego, Rady Szkolnej Powiatowej, przewodniczącego Rady Szkolnej Miejscowej, przez dwie kadencje członka Rady Gminnej, od 1927 r. członka Ochotniczej Straży Pożarnej, później jej naczelnika i długoletniego prezesa, przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Komunalnej Kasy Oszczędności powiatu wyrzyskiego, prezesa Rady Nadzorczej Banku Ludowego w Miasteczku[2] . Ponadto jako członek zasiada w rozmaitych towarzystwach.
Odnośnie poglądów reprezentowanych przez Stefana Drożdżyńskiego wiemy niewiele. Mógł on być członkiem Związku Ludowo-Narodowego, bowiem w jednym z numerów „Dziennika Bydgoskiego” z 2 V 1926 r. czytamy, że przewodniczącym zebrania Związku Ludowo-Narodowego (w Białośliwiu – dop. ML.), jakie odbyło się pod koniec kwietnia 1926 r. został wybrany p. Drożdżyński, nie podając jego imienia.
1 XII 1930 r. Stefan Drożdżyński opuszcza swoje dotychczas zajmowane stanowisko w Białośliwiu, wraca do Łobżenicy i ponownie obejmuje stanowisko kierownicze „Rolnika”. Tu też angażuje się w pracę społeczną, będąc między innymi od 1931 r. członkiem a następnie zastępcą przewodniczącego Komisji Rewizyjnej Kasy Miejskiej w Łobżenicy, członkiem podkomitetu Funduszu Pracy, przewodniczącym Komisji Rewizyjnej Funduszu Pracy, a także Rady Sierot., członkiem Oddziału Powiatowego Związku Powstańców i Wojaków Okręgu VIII w Wyrzysku, placówki Łobżenica, a także wiceprezesem Koła Oficerów Rezerwy w Łobżenicy.
Fragment artykułu prasowego z 1932 r. obrazujący okoliczności, w których nie doszło do zatwierdzenia przez Wojewodę Poznańskiego na następną kadencję dotychczasowego burmistrza Władysława Rybarczyka[3]
10 VIII 1936 r. Stefan Drożdżyński bez powodzenia kandyduje na stanowisko burmistrza Sępólna. Jego kontrkandydatami są: Stefan Igler z Chojnic, były burmistrz Bydgoszczy Jagielski. W pierwszej turze głosowania Drożdżyński otrzymuje 6 głosów, Stefan Igler 6 głosów, w drugiej turze Drożdżyński otrzymuje 5 głosów przy czym 7 jest nieważnych.
Sprzyjające okoliczności ponownego wystartowania Drożdżyńskiego w wyborach samorządowych nadarzą się niebawem w Kcyni, gdzie dwa i pół roku wcześniej, 7 II 1934 r. wojewoda poznański odwołuje ze stanowiska burmistrza Kcyni Czesława Pieprzyka (ur. w 1884 r.). Spośród 10 kandydatów Rada Miejska w Kcyni na jego następcę wybiera komisarycznego burmistrza Wągrowca Jana Kuchczyńskiego[4], jednakże już 30 V 1934 r. burmistrzem Kcyni zostaje Eugeniusz Pereświet-Sołtan[5] (1888-1935), który 28 XII 1935 r. w jednym z poznańskich hoteli popełnia samobójstwo. Tłem samobójstwa mogą być zatargi z ówczesną Radą Miejską, która nie aprobuje prowadzonej przez burmistrza polityki finansowej i inwestycyjnej bez zaciągania stosownych uchwał Rady Miejskiej[6].
Artykuł prasowy informujący o samobójczej śmierci burmistrza Kcyni Eugeniusza Pereświet-Sołtana [7]
Informacja o śmierci burmistrza Eugeniusza Pereświet-Sołtana [8]
Pogrzeb tragicznie zmarłego burmistrza Eugeniusza Pereświet-Sołtana odbywa się 1 XII 1935 r. na cmentarzu w Poznaniu. Uczestniczącą w uroczystościach pogrzebowych delegację kcyńską reprezentuje wiceburmistrz, rejent Józef Różalski[9].
4 IV 1936 r. kcyńska Rada Miejska rozpatrując 36 kandydatur do obsadzenia fotela burmistrza Kcyni wybiera 4 w osobach: Ćwikły z Paterka, Tulaszki z Inowrocławia, Nowakowskiego z Poznania oraz kierownika szkoły powszechnej w Kcyni Emila Jurczyka (1900-1953). Spośród nich 7 głosów otrzymuje Jurczyk, 5 głosów Ćwikła. Kandydatem na burmistrza zostaje Emil Jurczyk, który jednak rezygnuje z funkcji[10].
Artykuł prasowy o rezygnacji z kandydowania na urząd burmistrza Emila Jurczyka [11]
Sprostowanie radnych miejskich Tadeusza Wojciechowskiego, Jana Janickiego, Ludwika Wietrzykowskiego, Władysława Hermana do artykułu informującego o rezygnacji Emila Jurczyka w funkcji burmistrza Kcyni[12]
18 IV 1936 r. nowym burmistrzem Kcyni zostaje Maksymilian Ziółkowski (1869-1937), który umiera 12 III 1937 r.[1] Po raz kolejny w ciągu ostatnich 5 lat Kcynia staje przed problemem wyboru nowego burmistrza. 17 IV 1937 r. Drożdzyński odpowiada na ogłoszenie zawarte w „Dzienniku Bydgoskim” dotyczące obsady wakującego stanowiska burmistrza niezawodowego Kcyni stając się jednym z kilku kandydatów. Chęć kandydowania uzasadnia własnoręcznym pismem skierowanym do Zarządu Miejskiego w Kcyni. Do pisma dołącza opinie wystawione mu przez liczne organizacje rekomendujące go do objęcia stanowiska burmistrza. Czytamy w nich między innymi: „Druha Drożdżyńskiego polecamy jako gorliwego społecznika”. „p. Drożdżyński nadaje się w zupełności na (…) stanowisko burmistrza niezawodowego”. „Zachowanie się jego pod względem moralnym jest na wskroś bez zarzutu”. „Cieszy się jak najlepszym zaufaniem w mieście, prowadzenie się jego jest beznaganne, a przede wszystkim nie jest alkoholikiem”.
26 V 1937 r. przygotowując się do wyborów na stanowisko burmistrza Kcyni Stefan Drożdżyński zgłasza się do burmistrza Łobżenicy Grochowskiego w celu odbycia praktyki samorządowej, mającej mu dać odpowiednie przygotowanie na ewentualność objęcia posady burmistrza Kcyni.
16 XII 1937 r. decyzją Starosty Powiatowego Szubińskiego Józefa Dąbrowskiego Drożdżyński zostaje zatwierdzony na stanowisko burmistrza niezawodowego [14] Kcyni na kadencję 1937-1942. Tego samego dnia składa na ręce Starosty w obecności świadków: Sędziego Grodzkiego dr Antoniego Dulowskiego oraz lekarza dr Stanisława Jedwabnego przysięgę następującej treści:
„Przysięgam Panu Bogu Wszechmogącemu, że na urzędzie burmistrza miasta Kcyni przy wykonywaniu obowiązków służbowych mieć będę zawsze na względzie interes Rzeczypospolitej Polskiej, której zawsze wiernie służyć będę, oraz dobro ogółu mieszkańców miasta Kcyni, wszystkich mieszkańców tych w równym mając zachowaniu, strzec będę pilnie obowiązujących przepisów, spełniać gorliwie, sumiennie, bezstronnie obowiązki mego urzędu, a tajemnicy urzędowej dochowam. Tak mi, Panie Boże dopomóż”.
W ten sposób, jeszcze o tym nie wiedząc nowy burmistrz Kcyni wkracza w ostatni etap swego życia, zakończonego tragicznie niecałe dwa lata później.
Po złożeniu przysięgi w obecności świadków: inspektora samorządu gminnego Stefana Kłodzińskiego, sekretarza miejskiego Stefana Olszaka, pomocnika sekretarza Kazimierza Kostrzewskiego nowy burmistrz przejmuje Magistrat wraz z dokumentacją i pieczęcią. Zajmuje wraz z rodziną mieszkanie służbowe na I piętrze Magistratu Miejskiego przy ulicy Nowej 1. Stanowisko wiceburmistrza pełni wówczas rejent Józef Różalski[15].
17 V 1938 r. burmistrz Stefan Drożdżyński zostaje powołany w skład Powiatowego Komitetu Wychowania Fizycznego i Przysposobienia Wojskowego w Szubinie na 2 lata, do 31 V 1940 r. włącznie, o czym poinformowano go pismem podpisanym przez ówczesnego przewodniczącego Wojewódzkiego Komitetu WFiPW, wojewodę pomorskiego Władysława Raczkiewicza (późniejszego prezydenta RP na uchodźstwie).
30 V 1938 r. burmistrza Stefana Drożdżyńskiego poinformowano o powołaniu go na członka Powiatowego Komitetu Funduszu Pracy na lata 1938/39 i 1939/40.
25 IX 1938 r. burmistrz Stefan Drożdżyński występuje jako wiceprezes Towarzystwa Upiększenia Miasta na imprezie w Hotelu Polskim, podczas której w zastępstwie nieobecnego prezesa sędziego Sądu Grodzkiego dr Antoniego Dulowskiego honoruje wyróżnieniami i nagrodami uznania i pocieszenia za najlepiej ukwiecone i udekorowane balkony, ogródki. W swym wystąpieniu dziękuje wszystkim, którzy zechcieli wziąć udział w corocznym konkursie. Wyróżnieni z rąk burmistrza otrzymują kaktusy i begonie bulwiaste. Do tego grona należą: adwokat Edmund Zagrodzki (ul. Poznańska), kupiec Kujawski (ul. Poznańska), mistrz kominiarski Gramczewski, kupiec Teska (Rynek), nauczyciel Franciszek Palinkiewicz, mistrz rzeźnicki Żołądkiewicz (Rynek), kupiec Błaszyk (Rynek), kupiec Wacław Nowak (Rynek), Bucholzowa, Wojciechowski, Kozłowska (Rynek), dr Abdon Paszkiewicz (Rynek), dentysta Wołyński (Rynek), pastor Werner (Rynek), ks. proboszcz Paweł Pękacki (1900-1954) (ul. Farna), Winkiel (ul. Dworcowa), Tomaszewski, Franz Pankalla (ul. Dworcowa), Sąd Grodzki (ul. Libelta)[16].
Jednym z następnych kroków podjętych przez Towarzystwo Upiększania Miasta jest uchwała Zarządu Miejskiego na mocy której wydzierżawia on 2000 m2 ziemi z przeznaczeniem na ogródki działkowe, które następnie podzielone zostają na siedem parcel.[17]
autor artykułu: Marcin Lisiecki
zdjęcie na okładce: Burmistrz Stefan Drożdżyński (drugi z prawej) podczas obchodów Święta Morza 29 VI 1938 r. Z archiwum Barbary Pawełczak
[1] Wijewo – wieś w Polsce położona w województwie wielkopolskim, powiecie leszczyńskim w gminie Wijewo. W latach 1975-1998 miejscowość położona była w województwie leszczyńskim. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 305. Miejscowość jest siedzibą gminy Wojewo. Wieś liczy około 1200 mieszkańców utrzymujących się głównie z rolnictwa i turystyki. Historia Pierwsza wzmianka pochodzi z XVI wieku kiedy to Andrzej Opaliński kupuje wieś od opactwa cysterskiego w Przemęcie. Potem właścicielami wsi są kolejno ród Leszczyńskich, książę Aleksander Józef Sulkowski, August Sułkowski, dziedzic Leszna Antoni Sułkowski i Celestyn Sokolnicki. W XIX w. wieś trafia w ręce niemieckie (Stift Nauzelle). Zabytki Dwór z końca XIX w. otoczony parkiem – obecnie siedziba Urzędu Gminy. http://pl.wikipedia.org/wiki/Wijewo (dostęp z dnia 21 X 2012 r.).
[2] Dziennik Bydgoski, Nr 28, 5 II 1927.
[3] Gazeta Bydgoska Nr 300, 7 II 1932
[4] Gazeta Wągrowiecka, Pismo Ziemi Pałuckiej Nr 75 z 1 IV 1934 r.
[5] Dzieje Kcyni i okolic, Pr. zbiorowa pod red W. Jastrzębskiego, Kcynia 1993, s. 137.
[6] Pałuczanin Nr 142, 1 XII 1935.
[7] Dziennik Bydgoski Nr 277, 30.XI.1935 r.
[8] Orędownik Szubiński Nr 96, 4.XII.1935 r.
[9] Orędownik powiatu Szubińskiego Nr 96 z 4 XII 1935.
[10] Kurjer Bydgoski Nr 87 z 12 IV 1936.
[11] Dziennik Bydgoski Nr 89, 16 IV 1936.
[12] Dziennik Bydgoski Nr 92, 19 IV 1936.
[13] Jutro, z 21 III 1937.
[14] Burmistrz niezawodowy – Ustawa z dnia 23 III 1933 r. o częściowej zmianie ustroju samorządu terytorialnego, Dziennik Ustaw - rok 1933, nr 35, poz. 294 z dnia 13 V 1933.
[15] Rocznik Polityczny i Gospodarczy 1939 Warszawa Polska Agencja Telegraficzna, s. 355-356.
[16] Kurier Bydgoski Nr 229, 6 X 1938.
[17] Kurier Bydgoski Nr 247, 27 X 1938.
