Na 79. rocznicę wybuchu Powstania Warszawskiego zapraszam do zapoznania się z kilkoma cytatami z publikacji dotyczących powstania. Zgromadziłam je w tym artykule, licząc, że pozwolą Państwu przybliżyć się do atmosfery panującej wówczas w stolicy. Odkładając na bok oceny tego zrywu, ze świadomością, że my wiemy o wiele więcej o sytuacji politycznej panującej latem 1944 roku niż przywódcy w Warszawie i Londynie,  winni jesteśmy PAMIĘĆ uczestnikom powstania i wszystkim warszawiakom, którzy ponieśli olbrzymią ofiarę. Którzy walczyli, cierpieli i ginęli.   

***

Warszawa 1944. Tragiczne powstanie. Richie Alexandra, wyd. WAB, Warszawa 2014.

W ostatnich dniach lipca 1944 panowało w Warszawie przekonanie, że Niemcy są o krok od klęski - pisze w swojej książce Warszawa 1944. Tragiczne powstanie Alexandra Richie - W ciągu kilku tygodni warszawiacy obserwowali przeciągających przez miasto obszarpanych, rannych, brudnych, przygnębionych niemieckich żołnierzy. Kiedy do Warszawy dotarła wiadomość o spisku na życie Hitlera, naprawdę wydawało się, że Trzecia Rzesza zaraz upadnie. AK wierzyła, że nadszedł odpowiedni moment, by wystąpić przeciwko wycofującym się Niemcom i opanować stolicę przed przyjściem Sowietów. 

***

Made in Poland. Opowiada jeden z ostatnich żołnierzy KEDYWu Stanisław Likiernik. Marat Emil, Wójcik Michał, Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2014.

- Wróćmy do samej decyzji o wywołaniu powstania. 

- Podejrzewałem, że coś pójdzie nie tak, tylko podejrzewałem. Byłem za małym pionkiem, żeby mieć jakąś twardą opinię. Dziś mam sprecyzowane poglądy, bo przeczytałem książki Ciechanowskiego, Daviesa, szereg monografii powstania, naturalne, że się tym interesowałem. Przeczytałem rozmowy ze wszystkimi naszymi szefami i dziś mam bardzo, bardzo krytyczną ocenę naszych elit powstańczych. Mówiąc delikatnie. (...)

- Ulica Filtrowa. Numer 68. Pięknie jest teraz odnowiona. AK wynajmowało tam trzy mieszkania. 

- Nad główną bramą jest rzeźbiony orzeł, a nad bocznym wejściem są baranie łby. Moim zdaniem generałowie za często używali tego bocznego wejścia.

***

Wojna to najgłupsza rzecz - rozmowa z Czesławem Lewandowskim. W: Niewygodni mówią prawdę o wojnie. Magdalena Rigamonti. Wydawnictwo Wielka Litera, Warszawa 2022, s. 17.

Dwa tygodnie sensu i....

Potem byłem już przekonany, że jest coś, czego trzeba bronić, a co jest nie do obronienia. Byliśmy tego w pełni świadomi. Nie było innej możliwości. Nikt nam nie pomagał, ludzi ubywało, broni niby było więcej, ale nie było komu jej obsługiwać. Warunki bytowania stawały się skrajnie złe. Wszyscy wtedy bardzo wydorośleliśmy. A w zasadzie to się zestarzeliśmy. To doświadczenie, którego trudno z czymkolwiek porównać. 

W ubiegłym roku w ramach Spacerów z historią zorganizowałam spotkanie, w czasie którego, nieomal w przededniu kolejnej rocznicy wybuchu powstania, wspominałam o jego kcyńskich wątkach. Stanowią je losy dwojga powstańców - Henryka Kozłowskiego i Józefa Wizy. Rozmawialiśmy także o tym, w jaki sposób kultura popularna przetwarza pamięć o powstaniu i powstańcach. Relację ze spaceru odnajdziecie tutaj. Poniżej materiał dla uczestników - zdjęcia powstańców warszawskich związanych z Kcynią oraz powstańcze fotografie. 

Zapis wspomnień powstańca warszawskiego, żołnierza AK Henryka Kozłowskiego znajduje się w dziale Nagrania. By ich wysłuchać, kliknij tutaj. Artykuł znajdziesz w tym miejscu. Na naszym kanale Youtube znajdziesz krótki materiał filmowy Kliknij

Na okładce: Plakat promujący obchody 79. rocznicy wybuchu Powstania Warszawskiego. Źródło:Muzeum Powstania Warszawskiego

Tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni