1 września 1939 roku dla wielu skończył się dotychczasowy świat. Każdego roku Dźwiękowe Archiwum Kcyni tego dnia oddaje głos świadkom. W naszym archiwum znajdują się zarówno dźwiękowe relacje nagrane po latach jak i zapiski czynione "na gorąco", w trakcie wrześniowych wydarzeń. Widocznie w ludziach istnieje od dawna potrzeba, by coś opisać, by się podzielić, by utrwalić.

Pod artykułem znajdziecie zapiski, wspomnienia, notatki tych, których BEZPOŚREDNIO dotknęła wojna. W dziale NAGRANIA - wywiady ze świadkami. Słowo "dotknęła" jest tutaj nieadekwatne tak jak inne słowa - użyte rzeczowniki czy przymiotniki, które mają opisać odczucia - oddać grozę, strach, tortury, śmierć, rozdzielenie, zdradę. Wszelkie określenia zdają się tracić swój sens, są niewystarczające. W wyniku wojennych wydarzeń trzeba było także zdefiniować nowe terminy - choćby takie jak "ludobójstwo". 

Już szok wywołany I wojną światową miał być skuteczną przestrogą dla Europy. Trwająca cztery lata długotrwała, wyniszczająca obie strony konfliktu walka, czasem kończąca się zdobyciem niewielkiego fragmentu terytorium. Zawarcie pokoju, upokorzenie Niemców i budzący się z czasem resentyment za wielkością. Upokorzenie, które doprowadziło do kolejnej wojny. Światowej, bo przyłączyły się do niej wszystkie nieomal państwa świata. Minęło zaledwie 21 lat, i znów w Europie wybuchł konflikt. Poprzedziły go Anschluss Austrii, zajęcie Czechosłowacji. Działania, na które świat nie reagował lub reagował niedostatecznie.

Najlepiej uczyć się o wojnie słuchając świadków. 

Tekst: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni