Jesteśmy, dopóki pamiętacie ed.2026

Tradycyjnie w miesiącu listopadzie udajemy się na kcyńskie cmentarze, zgodnie z hasłem Jesteśmy, dopóki pamiętacie. To hasło zaczerpnęłam ze zbiorowej publikacji Przecież ich nie zostawię. O żydowskich opiekunkach w czasie wojny.

W tym roku ten spacer miał miejsce w dniu 5 listopada. Pamiętając o zmarłych i tych, którzy nas poprzedzili w "sztafecie pokoleń" odwiedzamy cmentarze różnych wyznań znajdujące się w Kcyni. W spacerze udział biorą mieszkańcy Kcyni i okolic, a naszej wędrówce towarzyszą dźwięki - słuchaliśmy nagrania Gabrieli Nowickiej, która opowiadała o tym, jak wyglądał przed laty cmentarz ewangelicki. Konfrontacja nagrania z tym, co widzieliśmy, nie wypadła najlepiej. Z przeszło 80 nagrobków, które znajdowały się na tym cmentarzu w latach 80. XX w. pozostało... trzy. To efekt działań "porządkowych", jakie zostały wykonane przez władze gminne na początku lat 90. Dźwiękowe wersje wspomnień są elementem wzbogacającym nasze spacery, urozmaicają je.  Prowadziłam spacer według przygotowanego planu, ale na moje szczęście uczestnicy uzupełniali moje informacje o swoje wspomnienia. 
Mimo mroźnego już powietrza cieszyliśmy się swoim towarzystwem, kluczem odlatujących gęsi, które przeleciały ponad nami. Zachodzącym słońcem, szelestem liści. I tym, co na cmentarzach udało nam się wspólnie obejrzeć. Na cmentarzu ewangelickim podziwialiśmy mozaiki, które zdobią wnętrze kaplicę rodziny Busse. Tam też zapoznałam zgromadzonych z wynikami poszukiwań dr Agnieszki Wysockiej, której udało się dotrzeć do korespondencji na temat zlecenia budowy obiektu, a także znaleźć podobne budowle sepulkralne w innych lokalizacjach. Zapoznaliśmy się z charakterystycznymi dla stylu neoromańskiego elementami architektonicznymi. 
Byliśmy na:
1. Cmentarzu ewangelickim w Kcyni, położonym przy ul. Szubińskiej
2. Cmentarzu tzw. "starym" w Kcyni, znajdującym się przy rondzie, u zbiegu ulic Dworcowej i Nakielskiej
3. Cmentarzu żydowskim położonym przy ul. Poznańskiej.
Oglądaliśmy:
1. Zabytkową kaplicę rodziny Busse z Dębogóry
2. Grobowiec rodziny von Bulow z Żurawi
3. Grób właściciela kcyńskiej apteki Bruno Pardona
4. Grób burmistrza Kcyni Ludwika Knapkiewicza
5. Mauzoleum rodziny Mieczkowskich z Siernik
6. Najstarszy na cmentarzu obelisk Kazimierza Sobierajskiego
7. Tzw. "Barbarkę", kaplicę cmentarną
8. Lapidarium z macew, które znajdowały się na kcyńskim cmentarzu żydowskim
9. Obelisk Caspara Aronsfelda - odnaleziony niedawno i ustawiony kilka miesięcy temu na cmentarzu
10. Macewę Ericha Cohna, który umarł w lazarecie w Warszawie w czasie I wojny światowej
Każdy z "przystanków" był pretekstem, by dowiedzieć się o życiu zmarłych osób. Interesowało nas życie, nie tylko śmierć.
Te dwa światy wszak się przenikają, nie tylko w tych szczególnych miejscach.
Spacer zakończyliśmy na cmentarzu żydowskim. Dziękuję wszystkim za udział i pokazanie swoja obecnością, że pamiętamy. 

Tekst: Justyna Makarewicz

zdjęcia: powierzone