Schyłek roku oznacza dla wielu z nas potrzebę zebrania tego, co się w ciągu ostatnich 12 miesięcy wydarzyło. U progu nowego podsumowujemy stare, dokonujemy bilansów i rozliczeń.
Nie inaczej jest w przypadku Dźwiękowego Archiwum Kcyni. W grudniu każdego roku publikuję artykuł, w którym zbieram dokonania 12 miesięcy, piszę także o planach. Dokonywanie podsumowań roku 2020, w którym z powodu ograniczeń związanych z pandemią nie udało nam się przeprowadzić kilku działań, mogłoby być bolesne. Mogłoby, gdybyśmy się poddali, nie starali dostosować do zmienionych warunków, do form, które w epidemicznej sytuacji podsuwało nam życie.
Ciekawość świata i e-Ciekawość świata
Jako osoba odpowiedzialna za funkcjonowanie DAK wyciągnęłam wnioski z pierwszego lockdownu, gdy od marca do maja tkwiliśmy zamknięci w naszych domach. Przeprowadziłam wtedy kilka trudnych rozmów z osobami, które tęskniły za "Ciekawością świata" i swobodnymi spotkaniami, które chciały usłyszeć, kiedy wrócimy do regularnych wykładów. Nie umiałam podać takiego terminu. Ostatecznie w ramach cyklu w roku 2020 odbyło się 5 spotkań w tradycyjnej formie i 4 w formie rozmów on-line. Zachowaliśmy więc średnią ok. 10 spotkań rocznie. Od września 2020 r. próbowaliśmy wrócić do normalności. Listopadowe spotkanie autorskie z Krzysztofem Bielawskim, poświęcone zagładzie żydowskich cmentarzy, było ostatnim. Od końca listopada realizowaliśmy już e-Ciekawość świata, rozmowy on-line, dostępne na Facebooku Dźwiękowego Archiwum Kcyni. Niewątpliwą zaletą takiej formy jest to, że rozmowy są rejestrowane - ci, którzy nie mogli w nich uczestniczyć, mogą w późniejszym terminie obejrzeć sobie zapis spotkania.
Spacery z historią
Przeczuwałam, że w związku z sytuacją epidemiczną przyjdzie nam podejmować trudne decyzje - jak choćby ta, gdy odwołać musieliśmy coroczne podsumowanie Spacerów z historią, realizowane w formie retro potańcówki z Dźwiękowym Archiwum Kcyni. Potańcówka w tym roku nie odbyła się. Odbyła się natomiast tegoroczna edycja Spacerów z historią. Zaproponowałam mieszkańcom nowe tematy i tematy-niespodzianki: "Szyldy-neony-reklamy", "Spacer-niespodzianka, czyli jak wypoczywali kcynianie" oraz "Kcynia dla początkujących". Wszystkie spacery realizowaliśmy w reżimie sanitarnym.
DAK na Zostań w domu
Podczas pierwszego lockdownu, który dla nas wszystkich był doświadczeniem nowym, starałam się zapewnić naszym czytelnikom strawę intelektualną, publikując nowe materiały na stronie i przypominając stare, w ramach przygotowanego cyklu "DAK na Zostań w domu". Codziennie o g. 18. na naszym profilu w portalu społecznościowym Facebook, proponowałam nowe i stare materiały - wszystko, by dać poczucie kontaktu, by zaproponować coś, co odciągnie nasze myśli o strachu o przyszłość. W ten sposób powstał m.in. artykuł na temat Seminarium Nauczycielskiego.
Ten rok był wyjątkowy, i słowo "wyjątkowy" jest zapewne jego najłagodniejszym określeniem.
Co jeszcze udało nam się przeprowadzić? Co zaliczymy do naszych sukcesów?
Nowe materiały w archiwum
Film dokumentalny Świetlica w Kcyni - dzięki współpracy z Wytwórnią Filmów Oświatowych w Łodzi, zainspirowani przez panów: Ariela Czechowskiego i Stanisława Pilarskiego wykupiliśmy na rok dostęp do archiwalnego filmu, nakręconego w Kcyni w 1968 roku przez panią Wandę Rollny. Przez rok od zawarcia umowy film jest dostępny bezpłatnie na platformie Vimeo. Aby go zobaczyć kliknij tutaj.
Jak zwykle mogliśmy liczyć na naszych współpracowników. Dzięki nim Archiwum żyje i może popularyzować nowe treści, podejmować nowe wątki, uszczegóławiać historie poszczególnych osób.
Choć z powodu pandemii i znacznego ograniczenia kontaktów z seniorami musiałam zrezygnować z osobistych spotkań z osobami starszymi i nie udało się nagrać wspomnień tylu, ile sobie zaplanowałam, w okolicach Wielkanocy opublikowałam nagranie rozmowy z panią Rościsławą Maćkowską, która opowiedziała historię swojej rodziny. Nagranie tej rozmowy było kontynuacją cyklu "Nowy dom. Repatrianci i ich potomkowie". Aby go wysłuchać, przejdź tutaj.
Zasoby DAK systematycznie w ciągu roku powiększają się o nowe materiały (i tu pewna nowość)- także filmowe. Otrzymaliśmy do publikacji unikalne fotografie, także zapisy filmowe, choćby z wizyty delegacji holenderskiego miasta Hapern w Kcyni. Pani Anna Oratowska, pani Maria Zaworska, pan Zbigniew Prusak, pan Stanisław Pilarski, pan Mariusz Koplinger to tylko niektóre z kilkunastu osób, które w ciągu 2020 roku udostępniły swoje zbiory i wyraziły zgodę na ich publikację. Co więcej, ku mojej radości zyskaliśmy kilkoro nowych autorów - osoby, które przygotowują artykuły. Słowa podziękowania należą się panu Romanowi Tadychowi, który regularnie podsyła nam ciekawostki o Kcyni i okolicach oraz pani Monice Rozpłoch-Mróz, która opracowała dla nas ulotkę genealogiczną i służy swoją wiedzą w tej dziedzinie. Poradnik genealogiczny Jak szukać informacji o przodkach bez wychodzenia z domu jest dostępny także w wersji elektronicznej. Znajdziesz go tutaj.
W czasie pierwszej fali pandemii korespondentami zagranicznymi byli nasi cudzoziemscy znajomi - Christine Nuttall z USA, Frank Neas z Niemiec, Nicholas Coni z Wielkiej Brytanii. Także o. Piotr Stasiński OFMCap opisał, jak wygląda pandemia w Rzymie. W krótkich relacjach relacjonowali nam zmaganie się z chorobą, a także to, jak zmieniło się ich życie. W ciągu 2020 roku na stronie internetowej opublikowane zostało 45 artykułów: historycznych (w tym historia instytucjonalnej opieki nad dzieckiem w Kcyni, dzieje Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego, artykuł o odnalezionym utworze poetyckim, limeryku Wisławy Szymborskiej czy nowe ustalenia na temat pochowanych w grobowcu Mieczkowskich), relacji z wydarzeń, spotkań "Ciekawości świata" i innych inicjatyw.
Publikujemy także zdjęcia z najnowszej historii Kcyni, jak choćby te przekazane przez Bartosza Szymczaka, dokumentujące wizytę prezydenta Aleksandra Kwaśniewskiego w Zespole Szkół Specjalnych. W grupie Historia Kcyni - lubię to!, funkcjonującej przy profilu DAK na Facebooku toczy się dyskusja na temat zdjęć klasowych. Dawni uczniowie próbują się rozpoznawać. W tym roku na stronie zamieściłam wiele nowych galerii tematycznych, w tym również galerię zatytułowaną "Grupowe zdjęcia szkolne" (aby przejść, kliknij w tytuł), którą systematycznie uzupełniam o kolejne fotografie, przekazane przez absolwentów szkół gminy Kcynia.
Promocja DAK
Dzięki publikacjom w mediach o ogólnopolskim zasięgu (Dziennik Gazeta Prawna, Polskie Radio Program 1) o Dźwiękowym Archiwum Kcyni można było usłyszeć nie tylko lokalnie. Magdalena Rigamonti z Dziennika Gazety Prawnej przeprowadziła ze mną wywiad na temat historii miasta pogranicza, jakim jest Kcynia i mojej w nim działalności. Wywiad, zatytułowany "Staram się przywrócić pamięć" ukazał się we wrześniowym weekendowym magazynie gazety. 
Także we wrześniu, w ramach wspólnej akcji Polskiego Radia S.A. i Centrum Archiwistyki Społecznej Polskie Radio PR Jedynka wyemitowało reportaż Katarzyny Błaszyk ze Studia Reportażu i Dokumentu Polskiego Radia zatytułowany "Trzecie pokolenie" o archiwistkach społecznych. Reportaż przybliżał sylwetki osób zajmujących się dokumentowaniem historii lokalnej, dzieliłam się w nim moimi doświadczeniami. Jest do wysłuchania w internecie - aby wysłuchać kliknij. Promocji Kcyni służyły także inicjowane przez DAK działania, realizowane w formie konkursów - na przykład zabawa poetycka "Wiersz na urodziny". Do udziału w niej zachęcał pan Michał Rusinek, sekretarz Wisławy Szymborskiej, prezes fundacji Jej imienia.
Pandemia i jej skutki dla funkcjonowania DAK - jak będzie wyglądał przyszły rok?
Najbliższe miesiące 2021 roku planuję działania z respektowaniem istniejących ograniczeń. Harmonogram Ciekawości świata na I kwartał 2021 zakłada dalszą realizację spotkań w formie on-line. Co będzie dalej? Zobaczymy. Mam nadzieję, że z czasem wrócimy do takich form naszych aktywności, które najbardziej lubimy - bezpośrednich, a nie przez ekrany monitorów i telefonów. Życzę Państwu wszelkiej pomyślności w Nowym 2021 roku. Niech zdejmie już z ludzkości te problemy,których od ponad roku doświadczamy.
Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni
