Jak grać na tle buchających płomieni? - RELACJA 

Spotkanie z autorami audiodokumentu przyciągnęło licznych słuchaczy cyklu "Ciekawość świata". Przybyła do Urzędu Miejskiego w Kcyni publiczność swoją obecnością dała świadectwo tego, że wspomnienia z okresu II wojny światowej są dla niej istotne, że ludzie wciąż widzą zasadność wracania do nich i rozmowy o świadkach historii.

Czy doświadczenie totalitaryzmów XX wieku czegokolwiek nauczyło ludzkość, czy następne pokolenia wyciągnęły z tego tragicznego doświadczenia jakieś wnioski? To już osobny temat.

Witając naszych gości - reportażystów, dziennikarzy Polskiego Radia PIK: Żanetę Walentyn i Michała Słobodziana prowadząca cykl "Ciekawość świata" Justyna Makarewicz podkreśliła, że już od dawna chciała zorganizować takie spotkanie - wspólne słuchanie reportażu połączone z rozmową z jego twórcami. Obchodzona niedawno 81. rocznica wyzwolenia obozu koncentracyjnego Auschwitz-Birkenau oraz wyjątkowa realizacja, której podjęli się Goście, były ku temu wspaniałą okazją. 

Wspólnie wysłuchaliśmy audiodokumentu "Tu się nie płacze". Taka formuła jest połączeniem słuchowiska, które powstało w oparciu o wspomnienia Heleny Dunicz-Niwińskiej i Józefa Kropińskiego z innymi gatunkami radiowymi - dokumentem, reportażem. Publiczność w skupieniu wysłuchała wspomnień czytanych przez wybitnych aktorów - Annę Seniuk, Przemysława Bluszcza, Mateusza Rusina, Leona Charewicza. W trakcie słuchania towarzyszyło nam wiele refleksji i uczuć - od współczucia po smutek i wdzięczność, że przyszło nam żyć w czasach względnego pokoju.

W drugiej części spotkania zapytaliśmy naszych Gości, w jakich okolicznościach dowiedzieli się o postaci Józefa Kropińskiego, ile trwała praca nad audiodokumentem, kto miał wpływ na dobór obsady aktorskiej. Michał Słobodzian uzupełnił powojenne losy Józefa Kropińskiego, który swoimi kompozycjami próbował zainteresować władze, próbował je wydać. Żaneta Walentyn wskazywała, że w przypadku dorobku Kropińskiego zaistniała taka sama sytuacja, jak w przypadku Czochralskiego - to zainteresowanie obcokrajowców było pierwsze, w kraju dorobek jednego i drugiego nie był powszechnie znane. Włoski muzyk Francesco Lotoro odkrył kompozycje Kropińskiego i nawiązał kontakt z Akademią Muzyczną w Bydgoszczy. "Jeśli ta muzyka nie jest wykonywana, to tak, jakby ci  ludzie wciąż byli za drutami. Muzyka jest symbolem życia" - opowiadał w audiodokumencie. Rozmawialiśmy także o innych członkach obozowych orkiestr (m.in. znanej Almie Rose, której wujem był kompozytor Gustaw Mahler), a także tych, którzy spisali i wydali wspomnienia, jak Anita Lasker czy Szymon Laks. Nasi Goście opowiadali także, w jaki sposób przebiega praca nad ostatecznym kształtem audiodokumentu, że to są często godziny spędzone na powtarzalnym słuchaniu tego samego fragmentu, dbałości o to, by wszystko do siebie pasowało, było spójne i zrozumiałe dla słuchacza. Audiodokument jest dostępny w serwisie Youtube (kliknij) lub Spotify (kliknij). 

Aby wysłuchać jednej z kompozycji Józefa Kropińskiego, zatytułowanej "Rezygnacja" w interpretacji Francesco Cassano, kliknij tutaj 

Tekst i zdjęcia: Justyna Makarewicz/Dźwiękowe Archiwum Kcyni

ZAPOWIEDŹ

Kilka dni po radiowej premierze audiodokumentu Tu się nie płacze zapraszamy Państwa na wyjątkowe spotkanie. We wtorek, 3 lutego o g. 17.30 w Urzędzie Miejskim w Kcyni, w ramach cyklu "Ciekawość świata" wspólnie wysłuchamy produkcji audio, a także porozmawiamy o tym niespotykanym projekcie. Spotkanie odbędzie się z udziałem autorów audiodokumentu: Żanety Walentyn i Michała Słobodziana - dziennikarzy, reportażystów Radia PIK. Będzie stanowić element obchodów 81. rocznicy wyzwolenia Auschwitz-Birkenau. 

O audiodokumencie "Tu się nie płacze":

Czy muzyka może zabijać? Czy najszlachetniejsza z Muz może nieść śmierć? Dlaczego Beethoven był ulubionym kompozytorem Hitlera? Dlaczego w obozach torturowano i zabijano ludzi w rytmie marsza?

Odpowiedzi na te pytania szukają reportażyści Polskiego Radia PiK Żaneta Walentyn i Michał Słobodzian w audiodokumencie pt.”Tu się nie płacze”. Ich najnowsza produkcja to połączenie słuchowiska, dokumentu i audycji o muzyce. To opowieść o dramacie dwojga ludzi, którzy nigdy się nie spotkali, jednak ich losy splotła muzyka w nieludzkim czasie i w nieludzkim miejscu. Józef Kropiński był Bydgoszczaninem. Helena Dunicz - Niwińska Lwowianką. On przed wojną uczył gry na altówce i komponował, ona skończyła konserwatorium i grała na skrzypcach. W czasie wojny trafili do obozów koncentracyjnych. Kropiński do Auschwitz i Buchenwald. Dunicz – Niwińska do Auschwitz – Birkenau. Oboje grali w obozowych orkiestrach. On dodatkowo w Buchenwaldzie skomponował około 500 utworów. Ona po wojnie nigdy do muzyki nie wróciła. Jego utwory po wojnie popadły w zapomnienie.

W audiodokumencie „Tu się nie płacze” wystąpią wybitni aktorzy: Anna Seniuk w roli Heleny Dunicz - Niwińskiej i Przemysław Bluszcz w roli Józefa Kropińskiego, a także Anna Grycewicz, Leon Charewicz, Mateusz Rusin oraz Przemysław Wyszyński. Całość reżyseruje nagradzany w kraju i za granicą Waldemar Modestowicz, od lat związany z Teatrem Polskiego Radia. Za reżyserię dźwięku odpowiadają Maciej Kubera (Teatr Polskiego Radia) oraz Kamil Bzdzian (Polskie Radio PiK). Muzykę skomponowali i wykonali Kamil Bzdzian oraz Dorota Demidowicz (Akademia Muzyczna w Bydgoszczy). W pracy nad audiodokumentem pomogła także profesor Aleksandra Kłaput – Wiśniewska, od lat związana z Akademią Muzyczną w Bydgoszczy.

Premiera audiodokumentu Żanety Walentyn i Michała Słobodziana pt.”Tu się nie płacze” w Polskim Radiu PiK we wtorek 27 stycznia o godzinie 17.05, w 81 rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz – Birkenau.

Materiał, na podstawie materiału prasowego Radia PIK, Justyna Makarewicz 

Na okładce: Grafika aut. Izabeli Langner